Hormon Orkestrasının Şefi: Hipofiz Bezi

Hipofiz bezi tarafından salgılanan büyüme hormonu, hücrelere ne kadar bölünmeleri gerektiğini bildirir. Bu hormonun salgılanmasının durmasıyla bedenimizdeki büyüme de durur.

Büyüme hormonu, vücutta hangi bölgelerin ne kadar genişlemesi gerektiğini Allah’ın ilhamıyla bilir. Vücut da derhal bu hormonu tanıyarak kendisinden beklenen hareketi yapar. Büyüme hormonu kemiğe ulaştığında kemik hemen genişlemeye başlar. Aynı zamanda büyüme hormonu kadında ve erkekte farklı yerlere farklı şiddetlerde etki etmesi gerektiğini bilir. Örneğin büyüme hormonu erkeğin omuz hücrelerine gider ve bu bölgeyi genişletmesi gerektiğini bilir. Ancak kadında bunu yapmaz.

Küçük bir bebeğin ses telleri dahi büyüme hormonu sayesinde gelişir. Bu hormon ses tellerindeki sistemi bilir ve kadınların ses tellerini ince ses çıkartacak şekilde, erkeklerin ses tellerini kalın ses çıkartacak şekilde büyütür.

Hipofiz Bezinin Diğer Görevleri

Vücudumuzdaki büyüme kontrolünü sağlayan hipofiz bezinin bunun dışında pek çok hayati görevi bulunmaktadır:

Hipofiz bezi vücudunuzdaki karbonhidrat ve yağ metabolizmasını düzenler. Gerektiği zaman hücrelerinizde yapılan protein sentezini artırır. Kan basıncınız düştüğü zaman hipofiz tarafından salgılanan moleküller, damarların etrafındaki kasların büzülmesini sağlar. Milyonlarca kasın büzülmesi ve damarların küçülmesi kan basıncını artırır.

Bu küçük şef, kendisinden çok çok uzakta bulunan böbreklerin bile çalışmasını düzenler. Vücudunuzun suya ihtiyacı olduğu zamanları da bilen hipofiz bezi, bu durumlar için vazopressin adlı özel bir hormon üretir. (Wallace, Sanders, Ferl, Biology, The Science of Life, HarperCollins Publisher Inc., s. 776)

Hipofiz bezi yeni bir canlının dünyaya gelmesinde ve onun beslemesinde de büyük rol oynamaktadır. Yeni doğmuş bir bebek için hayati önem taşıyan anne sütü de hipofiz bezinin emirleri doğrultusunda üretilmeye başlanır. Doğuma az bir zaman kala, hipofiz bezinin gönderdiği emir doğrultusunda (prolaktin hormonu) annenin süt bezleri harekete geçer ve süt salgılanmaya başlar. Yine doğum yaklaştığında hipofiz bezinin verdiği başka bir emir doğrultusunda (oksitosin hormonu) döl yatağı kası harekete geçer ve doğum olayına yardımcı olur. (Solomon, Berg, Martin, Villee, Biology, s.1012)

Derinin güneşten gelen ışınlarla bronzlaşması da aslında hücrelerin bedeni güneşin zararlı ışınlarından korumak için oluşturduğu bir önlemdir. Hücrelere bu korunma emrini veren (MSH hormonunu gönderen) de yine hipofiz bezidir.

Hormon Sistemi Üzerinde Düşünmenin Önemi

İnsanın hiçbir şeyden haberi yokken bedeninin derinliklerinde çalışan hormon sistemi Allah’ın sergilediği muhteşem ayetlerinden biridir. İnsanın kendi bedeninde gerçekleşen bu mucizevi olaylar üzerinde düşünmesi, bu olayların nasıl meydana geldiği ve mevcut sistemlerin nasıl var olduğu üzerinde tefekkür etmesi şüphesiz insanın Allah’a olan yakınlığını daha da artıracaktır.

Yaratılan varlıklar üzerinde düşünmek, akıl sahiplerinin Allah’ın gücünü daha iyi takdir etmelerini sağlar ve Allah korkularının artmasına vesile olur. Göklerde ve yerde Allah’ın ayetlerinin (mucizelerinin) bulunduğu ve imanlı insanların bu ayetler karşısındaki tavırları, Kuran’da şöyle bildirilmiştir:

“Şüphesiz göklerin ve yerin yaratılışında, gece ile gündüzün art arda gelişinde temiz akıl sahipleri için gerçekten ayetler vardır. Onlar, ayakta iken, otururken, yan yatarken Allah’ı zikrederler ve göklerin ve yerin yaratılışı konusunda düşünürler. (Ve derler ki:) “Rabbimiz, Sen bunu boşuna yaratmadın. Sen pek yücesin, bizi ateşin azabından koru.”” (Al-i İmran Suresi, 190-191)

Hipofizin Salgıladığı Hormonlar

Hipofiz bezi ön ve arka hipofiz olmak üzere iki parçadan oluşmuştur. Her iki parçadan da farklı hormonlar salgılanır.

Ön Hipofiz Bezi

Ön hipofiz bezinden şu ana kadar fonksiyonları tanımlanmış 6 ayrı hormon salgılanır. Bu hormonların bazıları, hormonal sistemde yer alan diğer hormonal bezleri hedef alır. Yani hormon sistemini yönetmek için yaratılmış hormonlardır ve “tropik hormonlar” olarak adlandırılırlar. Bu hormonların diğer kısmı da vücut dokularını uyarırlar. Bu hormonların isimleri şöyledir:
Diğer hormon bezlerini uyaran hormonlar (Tropik Hormonlar);

  1. Tiroid uyarıcı hormon
  2. Böbrek üstü bezini uyarıcı hormon (Adrenokortikotforik hormon)
  3. Folikül Uyarıcı Hormon (FSH)
  4. Luteinleştirici Hormon (LH)
    Vücut Dokularını Hedef Alan Hormonlar (Tropik Olmayan Hormonlar);
  5. Büyüme Hormonu (STH)
  6. Prolaktin Hormonu

Arka Hipofiz Bezi

Hipofiz bezinin arka bölümü, hipotalamusun ürettiği hormonların depolandığı yerdir. Gerekli durumlarda yine hipotalamustan gelen emirle hormonlar salgılanır. Bu hormonlar şöyledir:

  1. Vazopressin (Antidiüretik Hormon)
  2. Oksitosin

SİZ BU SATIRLARI OKURKEN…

Bazı hücreler kanınızda bulunan su miktarını ölçtüler.

Bazı hücreler kanınızda bulunan şeker miktarını defalarca hesapladılar. Şeker miktarının dengelenmesi için binlerce hücreniz ayrı ayrı çalıştı.

Bazen kemiklerinizden kana kalsiyum verilmesi sağlandı, bazen de tam tersi yapıldı ve kanınızda bulunan fazla kalsiyum, kemiklerinizden kana geri karıştırıldı.

Ölen deri hücrelerinizin yerlerine yeni hücrelerin inşa edilmesi sağlandı.

Bunun için bazı hücrelerin bölünerek çoğalmaları teşvik edildi.

Beden ısınızın ayarlanması için trilyonlarca hücre birer mikro kalorifer gibi çalıştı.

Her hücrenin çalışma hızları tek tek denetlendi ve kontrol altına alındı.

Kanınızda ne kadar sodyum bulunduğu da hücreler tarafından denetlendi ve bulunması gereken sodyum miktarı özel mekanizmalar sayesinde ayarlandı.

Kan basıncınızın tehlikeli bir şekilde yükselmesini veya düşmesini engellemek için hücreler basınç ölçümleri yaptılar ve gerekli önlemleri almak için gece gündüz çalıştılar.

Damarlarınızın etrafında bulunan kas hücreleri kimi zaman kasılarak damarları daralttılar, kimi zaman gevşeyerek damarları genişlettiler.

Böbreklerinizde bulunan bazı hücreler idrar sıvısının içinden bazen su, bazen de sodyum moleküllerini alıp kana karıştırdılar…

Ve bunlara benzer binlerce işlem hormonlarınız vasıtasıyla gerçekleştirildi.

Kısacası vücudunuzun her noktası -sizin yaşamınızı devam ettirmek için- teker teker kontrol edildi, eksikler giderildi ve düzen sağlandı. Siz hormon hakkında bir yazı okurken, hormon molekülleri “her şeyi yaratmış, ona bir düzen vermiş, belli bir ölçüyle takdir etmiş” (Furkan Suresi, 2) olan Allah’ın izniyle kendi vücudunuzun içindeki bütün bu olayların gerçekleşmesini mucizevi bir şekilde sağladılar.